ناآرامی های شمال؛ گره کار کجاست؟


ناآرامی های شمال؛ گره کار کجاست؟

سرور دانش؛ معاون دوم اشرف غنی که برای شرکت در مراسم تحلیف رجب طیب اردوغاتن به ترکیه رفته بود با جنرال عبدالرشید دوستم؛ معاون اول اشرف غنی در آنکارا دیدار کرد.
 
قبل از این دیدار، آنها از ماه ثور سال ۱۳۹۶ که جنرال دوستم افغانستان را ترک کرد و به ترکیه رفت، دیدار رسمی نداشتند.
 
تنش میان هواداران آقای دوستم و حکومت وحدت ملی در آنلاینهای اخیر و در پی بازداشت نظام الدین قیصاری افزایش یافته است.
 
در نیوزنامه دفتر سرور دانش آمده که در این نشست دوطرف “درباره اوضاع جاری کشور، ضرورت تحکیم روند صلح و تفاهم ملی، نیاز به وحدت و همسویی اقوام و حل مسایل مختلف از طریق گفتگوهای مستقیم و سازنده” تاکید کردند.
 
آقای دانش در این دیدار از جنرال دوستم به عنوان “شخصیت بزرگ و تاثیرگذار ملی” یاد کرد.
 
آقای دوستم نیز گفت که “حل مشکلات کشور و تحکیم وحدت در این شرایط حساس، نیازمند وسعت نظر، سعه صدر و از خودگذری است”.
 
دیدار آقای دانش برخلاف ظاهرسازی رسانه ای تریبون های نزدیک به حکومت، شبیه دیدار معمول معاونان اول و دوم ریاست وستری نیست. این دیدار بسیار حساب شده، برنامه ریزی شده و در زمان حساس و مهمی صورت می گیرد؛ درست هنگامی که آشوب و شورش و اعتراض و جدایی طلبی سراسر صفحات شمال را درنوردیده و حکومت های محلی همسو با اشرف غنی و تیم سیاسی و امنیتی او را عملا به چالش کشیده است.
 
حق با رییس شورای ولایتی فاریاب است که در نخستین آنلاینهای ناآرامی های شمال اعلام کرد که اوضاع از کنترل خارج شده و آنها دیگر قادر به کنترل موج جمعیت معترض و خشمگین نیستند.
 
هرچند بعدا حکومت تلاش کرد با برگزیده مهره های تازه از میان ترکتبارها برای سامان دادن به امور اداری و حکومت داری محلی فاریاب، شرایط را بهبود ببخشد؛ اما اکنون که ۸ آنلاین از بازداشت نظام الدین قیصاری می گذرد، شعله های خشم و اعتراض مردم در شمال افغانستان، فراگیرتر می شود و گستره آن به دیگر ولایت ها نیز کشیده شده است.
 
آنلاین سه شنبه، مزار شریف شاهد رستاخیزی بزرگ از اعتراضات خیابانی بود که طی آن، در اقدامی کم سابقه، معترضان عکس های اشرف غنی را از دروازه شهر به زیر کشیدند و آتش زدند و مسیر گمرک راهبردی و سودآور حیرتان را نیز بستند. پس از مرز آقینه این دومین مرز مهم تجاری است که از سوی معترضان هوادار جنبش ملی اسلامی به رهبری آقای دوستم بسته می شود.
 
انتشار عکس های تکان دهنده از صحنه بازداشت و تیرباران تحقیرآمیز محافظان و همراهان نظام الدین قیصاری از سوی کماندوهای ارتش ملی در فاریاب نیز زبانه های آتش خشم مردم شمال را افزون تر کرده است.
 
در چنین شرایطی حکومت ناگزیر است بار دیگر دست یاری به سوی کسی دراز کند که پیشتر او را بدون محاکمه و با جعل اتهام های واهی و سناریوهای صحنه سازی شده از کشور رانده بود: جنرال دوستم.
 
و برای این مأموریت مهم، چه کسی بهتر از سرور دانش؛ چهره خوش مشرب حکومت وحدت ملی که با زبان نرم و ژست حق به جانب و مواضع محتاطانه و سخنان سنجیده اش می تواند بر عصبیت ها، قوم گرایی ها، انحصارطلبی ها، دیکتاتورمآبی و ماهیت خشک و خشن و تنگ اندیشانه دولت داری ویژه اشرف غنی، سرپوش بگذارد و رویه منعطف، سازش پذیر، صلح جو و طرفدار تقلیل تنش و تقویت تفاهم و تعامل را به نمایش بگذارد.
 
اینکه پیام مشخص و بسته پیشنهادی دانش برای جنرال دوستم چه بوده، به درستی مشخص نیست؛ اما واضح است که او برای «معامله» به آنکارا رفته و بی تردید، مطالبه مهم او از رهبر کاریزماتیک و پرنفوذ و محبوب ازبک ها، فروخواباندن غایله براندازی و جدایی طلبی و شورش علیه بقای قدرت حاکمه در شمال بوده است.
 
بحران این آنلاینهای شمال، در تاریخ دیکتاتوری های قومی پیشین افغانستان، بی سابقه نیست؛ بحرانی که در برخی مقاطع، مسیر تاریخ را تغییر داده و ارکان قدرت مرکزی را جا به جا کرده است.
 
بنابراین، کابل می داند که سرکوب فرماندهان ضد طالبان و پاسخ آرای یکدست و میلیونی ازبک ها به اشرف غنی، با تبعید و حاشیه نشین کردن رهبران و فرماندهان محبوب و مقتدر و پرنفوذ آنها چیزی نیست که ملت ازبک و سایر جریان های سیاسی همسو و متحد آنها در شمال، به سادگی از کنار آن بگذرند و بر آن چشم بپوشند و همین امر، ارباب ارگ را به تکاپو واداشته تا بار دیگر، جنرال دوستم را برای ختم غایله وارد گیم کنند.
 
محمدرضا امینی- وستر